06 November, 2013

ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਜਿਕਰ ॥


ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਸੰਸਾਰਕ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤਾ ਹੁਦਾਂੰ ਹੈ।ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੋਹ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਿਚ ਬਾਧਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।ਬਾਣੀ ਦਾ ਭੀ ਫੁਰਮਾਣ ਹੈ ਪੰਕ ਜੁ ਮੁਹ ਪਗੁ ਨਹੀ ਚਾਲੈ ਹਮ ਦੇਖਾ ਤਹ ਡੂਬੀਅਲੇ॥ਇਸ ਲਈਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾਂ ਪਵੇਗਾ।ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਰਾਗ ਸੋਰਿਠ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਪਾਸਿਓ ਤੋੜ ਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਈ ਹੈ।ਕਿਰਪਾ ਕਰੀਂ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋ ਨਾਹ ਤੋੜੀ।ਸਾਚੀ ਪ੍ਰੀਤ ਹਮ ਤੁਮ ਸਿa ਜੋਰੀ ॥ਤੁਮ ਸਿa ਜੋਰ ਅਵਰ ਸੰਗਿ ਤੋਰੀ॥   ਰਹਾਓ  ਦੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰਲਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ। ਮਾਧਵੇ ਤੁਮ ਨ ਤੋਰਹੁ, ਤਉ ਹਮ ਨਹੀ ਤੋਰਹਿ॥ਤੁਮ ਸਿਉ ਤੋਰਿ, ਕਵਨੁ ਸਿਉ ਜੋਰਹਿ?॥ਇਹ ਸਚ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਮਤਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।ਸਰਬੰਸ ਦਾਨੀ ਅੰ੍ਰਮਿਤ ਦੇ ਦਾਤੇ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਅਸੀ ਰੋਜ਼ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪੜਦੇ ਹਾਂ ।ਸਾਚ ਕਹੂੰ ਸੁਣ ਲੇਹੁ ਸਭੈ ਜਿਨ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਓ ਤਿਨਹੀ ਪ੍ਰਭ ਪਾਇਓ।ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ ਦੀ ਮੰਜਲ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਉਸ ਸਾਂਈ ਨਾਲ ਬਣਿਆ aਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਿਵੈਂ ਕੀਤੀ ਹੈ?
            ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।ਜਿਸ ਦੀਆ ਰਹਾਓ ਦੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਵਿਚ ਭਗਤ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਗੇ ਬੜੀ ਅਧੀਨਗੀ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ;ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰਾ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ ਹੈ ਕਿਤੇ ਇਹ ਟੁਟ ਨਾ ਜਾਵੇ।ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਡਰ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ।ਮੂਲ ਪਾਠ ਇਸ ਤਰਾਂ੍ਹ ਹੈ ਜਿ।
ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿa ਜਿਨਿ ਘਟੈ॥ਮੈ ਤਉ ਮੋਲਿ ਮਹਗੀ ਲਈ ਜੀਅ ਸਟੈ॥ਰਹਾਓ।੬੯੪
    ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨੀ ਜੀ।ਜਿਵੈਂ ਘੱਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਦੀ ਖਰੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀਂ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਭਗਤ ਜੀ ਭੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੀ।ਕਿਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ  ਪਿਆਰ ਘਟ ਨਾ ਜਾਵੇ ਟੁਟ ਨਾ ਜਾਵੇ।ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹਾ ਇਸੇ ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਫੁਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ।ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਭੀ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲੋਂ ਟੁਟਣੀ ਨਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਤਨਾ ਪਿਆਰਾ ਬਚਨ ਹੈ ਜੀ।
ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥
ਕਿਤੈ ਪ੍ਰਕਾਰਿ ਨ ਤੁਟਉ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਦਾਸ ਤੇਰੇ ਕੀ ਨਿਰਮਲੁ ਰੀਤਿ॥ਰਹਾਉ॥੬੮੪॥
ਜੀਅ ਪਾ੍ਰਨ  ਮਨ ਧਨ ਤੇ ਪਿਆਰਾ॥ਹaੇਮੈ ਬੰਧਿ ਹਰ ਦੇਵਣ ਹਾਰਾ॥੧॥
ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਉ ਲਾਗਉ ਨੇਹੁ॥ ਨਾਨਕ ਕੀ ਬੇਨੰਤੀ  ਏਹੁ॥੫੮।੬੮੪।
      ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾ ਨੁੰ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਡੁੰਗਾਈਆਂ ਤੋ ਵਾਚਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਜੀ।
ਆਓ ਇਸ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕਿ ਅਪਨੇ ਅੰਦਰ ਭੀ ਇਕ ਐਸਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕੀਐ ਜੀ॥
ਭਗਤ ਜੀ ਦੀ ਐਸੀ ਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜਨ  ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਭਗਤ ਜੀ  ਕੋਈ ਚਿੰਤਾਂ ਨਾ ਕਰੋ ਜੇਕਰ  ਕੋਈ ਇਵੈਂ ਦੀ ਗਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂਅਸੀ ਸਾਰੇ ਜਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁਝ ਮਾਇਆ ਇਕਠੀ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਗੇ ਆਪ ਜੀ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰੀਤ ਖਰੀਦ ਲੈਣੀ।ਭਗਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਭਲਿਓ ਇਹ ਪ੍ਰੀਤ ਮੈ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕੇ ਨਹੀ ਖਰੀਦੀ। ਭਗਤ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪਿਆਰ ਦਾ ਫਿਰ ਕੀ ਮੁਲ ਤਾਰਿਆ ਹੈ।ਰਵਿਦਾਸ ਭਗਤ ਜੀ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਤਾ ਹੈ ਉਹ ਇਕੋ ਵਾਰ ਹੀ ਦੇ ਦਿਤਾ ਹੈ ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਬੰਦੇ ਕੋਲ ਉਸ ਵਰਗੀ ਪੂੰਝੀ ਹੋਰ ਨਹੀ ਬਚਦੀ।ਜੇਕਰ ਬੰਦੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਪੂੰਝੀ ਹੋਵੇਗੀ ਹੀ ਨਹੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਇਹ ਵਸਤੂ ਹੋਰ ਕਿਵੇਂ ਖਰੀਦ ਸਕੇਗਾ?ਭਗਤ ਜੀ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਧਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਵਾਰ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਦੇ ਦਿਤਾ ਹੈ?ਭਗਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ;ਮਨ;।ਇਹ ਸਾਉਦਾ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਮਨ ਇਕ ਹੈ ।ਇਕ ਮਨ ਇਕੋ ਵਾਰ ਹੀ ਦਿਤਾ ਜਾਦਾਂ ਹੈ ਉਸਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤਾਂ ਨਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ?।ਗਲ ਨੂੰ ਸਮਝਨ ਲਈ ਮੈ ਇਕ ਗਾਥਾ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾਂ ਹਾਂ।
              ਜਿਸ ਵਕਤ ਸ਼ੀ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਅਪਣੀ ਨਵੀਂ ਨਗਰੀ ਦੁਆਰਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਲਈ  ਤਾਂ ਮਥਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕਿ ਦੁਵਾਰਕਾ ਜਾਣ ਲਗੇ ਤਾਂ ਮਥਰਾ ਦੀਆ ਗੋਪੀਆਂ ਸਭ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਈਆ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਪੁਛਣ ਲਗੇ ਭਾਈ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਧਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ?ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਸੀ ਭੀ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਮਥਰਾ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੀਆਂ।ਕਾਨ੍ਹ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਮੈ ਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਚਲਣ ਲਈ ਕਹਿਆ ਹੀ ਨਹੀ। ਤੁਸੀ ਇਥੇ ਰੁਕੋ ਮੈ ਦਵਾਰਕਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਾਗਾ, ਉਧੋ ਜੀ ਛੱਡਨ ਲਈ ਗਏ । ਜਦ ਉਧੋ ਜੀ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ ਸਭ ਗੋਪੀਆਂ ਇਕਠੀਆ ਹੋਕੇ ਉਧੌ ਜੀ ਕੋਲ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਪੁਛਨ ਲਗੀਆਂ ਕਿ  ਕਾਹਨ ਜੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਸੰਦੇਸ ਭੇਜਿਆ ਹੈ? ਤਾਂ ਉਧੌ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਹਰੀ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਭੁਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਨ। ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਯਕ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗੀਆਂ ਕਿਹੜੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰੀਏ? ਸਾਡਾ ਮਨ ਤਾਂ ਹਰ ਵਕਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾਂ ਹੈ ਕਿਵੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿਮਰੀਐ?
       ਉਧੌ ਮਨ ਨਹੀ ਦਸ ਬੀਸ। ਇਕ ਮਨ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਜੀ ਲੈ ਗe,ੇ ਕਉਣ ਭਜੇ ਜਗਦੀਸ਼।
ਕਹਿਣ ਤੋਂਭਾਵ ਬੰਦੇ ਦਾ ਮਨ ਤਾਂ ਇਕ ਹੀ ਹੈ।ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਉਤਰ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਜੀ
ਜਿਸ ਵਕਤ ਭਗਤ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਉਤਰ ਸੁਣਿਆ ਕੇ ਮਨ ਦੇ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਖਰੀਦੀ ਜਾਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਗਿਆਸੂ ਜਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁਛਨਾ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ।ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦਸੋ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਤਾਂ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਗੁਰਮੁਖੋ ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਛੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈ ਦਿਤਾ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋ ਸੁਣ ਲਵੋ ।ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਿਆਰ; ਪੈਸਾ, ਸੋਨਾ ,ਹੀਰੇ ਮੋਤੀ ਦੇ ਕੇ ਨਹੀ ਮਿਲਦਾ।
          ਕੰਚਨ ਸਿਉ ਪਾਈਐ ਨਹੀ ਤੋਲਿ॥ਮਨ ਦੇ ਰਾਮ ਲੀਆ ਹੈ ਮੋਲਿ॥        
ਜਿਸ ਸਮੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਇਤਨਾ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜਗਿਆਸੂ ਜਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਗਤ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਆ ਗਏ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਇਕਲਾ ਮਨ ਹੀ ਨਹੀ ਭਗਤ ਜਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾ ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਭੀ ਅਰਪਨ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ।ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੀ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰੇਮ ਦੀ ਮੰਜਲ ਦੇ ਪਾਧੀਂਓ ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਆਰ ਅਗੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਭੇਟ ਕਰ ਦੇਵੋ ਜੀ।
         ਉਹਨਾਂ ਦਸਿਆ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੁਰਸ਼ਦ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਜਿਸ ਵਕਤ ਮੈ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕਿ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਰਸਾਤ ਬੜੇ ਜੋਰ ਦੀ ਲਗ ਗਈ ਹੈ ।ਮੈਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੁਣ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਜਾਂਦਾਂ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਪੜੇ ਭਿਜ ਜਾਣੇ  ਹਨ, ਹਥ ਪੈਰ ਚਿਕੜ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਣੇ ਹਨ।ਕੀ ਹੁਣ ਨਾ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ?ਫਿਰ ਸੋਚਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨਹੀ ਜਾਦਾਂ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਨਾਗਾ ਪੈਦਾਂ ਹੈ।ਫਿਰ ਮਨ ਵਿਚ ਆਈ ਮੁਰਸ਼ਦ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲੋ ਕਪੜੇ ਚੰਗੇ ਨੇ? ਕੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲੋ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਚੰਗਾਂ ਹੈ?ਫਿਰ ਸੋਚਿਆ ਕਿਪਿਆਰੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਰਬਾਣ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸੋਚ ਕਿ ਫਿਰ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀ ਕੀਤੀ ਚਿਕੜ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀ ਕੀਤੀ।ਅਸੀ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮਿਲਨ ਲਈ ਚਲ ਪਏ।ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਉਥ ੇਸਲੋਕ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ।ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਇਹ ਹੈ ਜੀ।
ਫਰੀਦਾ, ਗਲੀਏ ਚਿਕੱੜ, ਦੂਰਿ ਘਰੁ ,ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੇ ਨੇਹੁ॥
ਚਲਾਂ ,ਤਾ ਭਿਜੇ ਕੰਬਲੀ, ਰਹਾਂ, ਤਾ ਤੁਟੈ ਨੇਹੁ॥
        ਫਿਰ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਹਥ ਪੈਰ  ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੁਪ ਜਾਣਗੇ ਕਪੜੇ ਭੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ । ਪਰ ਅਜ ਦਾ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪਿਆ ਨਾਗਾ ਕਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।ਇਹ  ਪਈ ਵਿਥ  ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਨਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ।ਇਸ ਲਈ ਅਸੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਨਾਹ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਏ ਫਿਰ ਮੁਰਸ਼ਦ ਕੰਨੀ।ਆਹ ਬਚਨ ਫਿਰ ਪੜਦੇ ੨ ਜਾ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾਈ।
ਭਿਜਓ ਸਿਜਓ ਕੰਬਲੀ ਅਲਹੁ ਵਰਸੈ ਮੇਹੁ॥
ਜਾਇ ਮਿਲਾ ਤਿਨਾਂ੍ਹ ਸਜਨਾ ਤੁਟੈ ਨਾਹੀ ਨੇਹੁ॥
ਗੁਰੁ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਭੀ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਿਤਨਾ ਪਿਆਰਾ ਬਚਨ ਹੈ ਜੀ।ਜੋ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾਂ ਹੈ
  ਝਖੜ ਝਾਗੀ ਮੀਹ ਵਰਸੈ, ਭੀ ਗੁਰ ਦੇਖਨ ਜਾਈ॥
                        ਭਾਵ ਇਹ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਥੇ ਸੰਸਾਰੀ ਵਸਤੂਆ ਅਪਣੇ ਗੁਰੁ ਅਗੇ ਅਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਅਗੇ ਅਰਪਨ ਕਰਨੀਆਂ ਹਨ ਉਥੇ ਮਨ ਭੀ ਅਰਪਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਗਲ ਤਾਂ aਦੋਂ ਬਨਣੀ ਹੈ ਜਦ ਮਨ ਅਰਪੋਗੇ।
 ਰਾਜੇ ਜਨਕ ਦੀ ਗਾਥਾ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ?ਚਲੋ ਮੈ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਵਨ ਕਰਵਾਉਦਾਂ ਹਾਂ ਜੀ।
      ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਜਨਕ ਨੇ  ਗੁਰੂ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸਭ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ  ਸਦਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਇਲਕੇ ਦੇ ਸਿਆਨੇ ੨ ਪੰਡਤ ਸਭ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਦੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਵਕਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਏ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈ ਸਭ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆ ਕਹਿੰਦਾਂ ਹਾਂ।ਮੈ ਆਪ ਸ਼ਭ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਗੁਰੂ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾਂ ਹਾਂ।ਆਪ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹੋ।ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਉਹ ਪਡੰਤ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਗਿਆਂ ਹੀ ਗੁਰ ਉੋਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੇਵੇ।ਬਸ ਮੇਰੀ ਇਹੋ ਹੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਸਭ ਵਿਦਵਾਨ ਸੋਚਨ ਲਗ ਪਏ ਕਿ ਇਤਨੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਇਸਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਸੀ ਰਾਜੇ ਜਨਕ ਦੇ ਗੁਰੁ ਬਣ ਜਾਈਐ।ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪੰਡਤ, ਮੇਰੀ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕ ੇਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀ ਉੋਠਿਆ।ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਹਿਣਾ ਪਿਆ ਕਿ ਕੀ ਮੈ ਸਮਝ ਲਵਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਇਸ ਵਿਦਵਾਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਭੀ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਬਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀ ਹੈ।ਤਾਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਪੰਡਤ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ( ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿੰਗਾਂ ਟੇਡਾ ਜਿਹਾ ਸੀ ਭਾਵ ਅੱਠਵੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ) ਸੀ aੋਹ ਸਾ੍ਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਰਾਜਨ ਇਹ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਤ ਮੈ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਤ ਉਸ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਏ ਕਿ ਇਹ ਬਣੇਗਾ ਰਾਜੇ ਜਨਕ ਦਾ ਗੁਰੂ ।
      ਰਾਜੇ ਜਨਕ ਨੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਨੂ;ੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਆਖਿਆ ।ਬੜੇ ਅਦਬ ਨਾਲ ਬਿਠਾਇਆ।ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਅਪਣੀ ਸ਼ਰਤ ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਨੂੰ ਦਸੀ ਕਿ ਪੰਡਤ ਜੀ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲੈਣੀ ਕਿ ਮੈਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾਂ ਹਾਂ।ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਹਾਂ ਰਾਜਨ ਮੈ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਹੈ।ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਰਤ ਮੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ ਜੀ।ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਮੈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਜੀ।
      ਇਸ ਸਾਰੀ ਗਲ ਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਆਏ ਪੰਡਤ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੁ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਨ ਲਈ ਆਏ ਹੋ; ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ।ਰਾਜੇ ਨੇ ਘੋੜਾ ਮੰਗਵਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਪੰਡਤ ਜੀ ਫਿਰ ਕਾਰਵਾਈ ਸੁਰੂ ਕਰੀਏ।ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ;ਰਾਜਾ ਜੀ ;ਹਾਂ।ਜਿਸ ਵਕਤ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਰਕਾਬ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰਖਿਆ ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਹੇ ਰਾਜਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਗਲ ਸੁਣੋ।ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ੨ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੇਣਾ ਹੈ,ਆਪ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਵੋਗੇ ਤੇ ਇਕ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਜਾ ਪੁਛਣ ਲਗਾ ਉਹ ਕਿਹੜਾ? ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੁ ਧਾਰਨ ਕਰਣਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰੁ ਦਖਣਾ ਕਉਣ ਦੇਵੇਗਾ? ਜੋ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰ ਦਖਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣੀ ਚਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਹਾਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਤਾਂ ਮੈ ਭੁਲ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ ।
         ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇ ਅਪਣੇ ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ ਹੀਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਥਾਲ ਮੰਗਵਾਂ ਕੇ ਪੰਡਤ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਪੰਡਤ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਕਹਿਨ ਲਗਾ ਹੇ ਰਾਜਨ ਇਹ ਹੀਰੇ ਰੁਪਿਆ ਪੈਸੇ ਧੰਨ ਪਦਾਰਥ ਕੁਝ ਨਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਹ ਵਸਤੂ ਗੁਰ ਦਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਭੇਟ ਕਰੋ ਜੋ ਤੇਰੀ ਅਪਣੀ ਹੈ ਜੋ ਭੀ ਤੇਰੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਕੋਲੋ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਉਹ ਨਹੀ ਚਾਹੀਦਾ। ਰਾਜਾ ਸੋਚਨ ਲਗ ਪਿਆ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਚਾਰਦਿਆ ੨ ਗਲ ਮਨ ਤੇ ਆ ਟਿਕੀ ।ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਪੰਡਤ ਜੀ ਮੇਰਾ ਅਪਣਾ ਤਾਂ ਮਨ ਹੀ ਹੈ ਇਹ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਠੀਕ ਹੈ ਰਾਜਨ ਤੇਰਾ ਮਨ ਭੇਟਾ ਵਜੋ ਮੈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ।ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਸਤੂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ ਉਸ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀ ਰਹਿ ਜਾਦਾਂ। ਹਾਂ ਇਹ ਗਲ ਮੈ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਜੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ।ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਇਹ ਮਨ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਅਰਪਣ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹੋ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਹਾਂਜੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ।
          ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਹੇ ਰਾਜਨ ਆਪ ਜੀ ਹੁਣ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰੋ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ।ਜਿਸ ਵਕਤ ਹੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਕਾਠੀ ਦੀ ਰਕਾਬ ਵਿਚ ਪੈਰ ਧਰਿਆ ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਰਾਜਨ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀ ਮੰਨਦਾ ਕਿ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ?। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਅਪਣਾ ਪੈਰ ਰਕਾਬ ਵਿਚੋ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ।ਤੇ ਘੋੜਾ ਛੱਡ ਦਿਤਾ।ਇਤਨੇ ਸਮੈਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਹੋਗਿਆ।
ਹੁਣ ਸੋਚਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਗਲ ਹੈ; ਕਿਸ ਵਸਤੂ  ਦੇ ਭੇਟ ਕਰਨ  ਬਦਲੇ ਰਾਜੇ ਜਨਕ ਨੂੰ ਗੁਰ ਦੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ?  ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਬਾਬਾ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ।ਮਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪਿਆਰ  ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੀ।
         ਜਗਿਆਸੂ ਜਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਇਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ । ਗੁਰੁ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ।ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ  ਅੱਜ ਅਸੀ ਇਕ ਮਸਲੇ  ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਰੀਤੀ ਮਨ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਤੋਂ ਗਲ ਸੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈ ਮਨ ਦੇ ਵਟੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ ਹੈ ਜੀ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਭੀ ਇਸੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਜੀ।ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਹੇ ਸੰਮਨ ਮੂਸਨ ਭਾਈ ਪਤੰਗਾ ਤੇ ਜਮਾਲ ਜੀ ਜੋ ਅਪ ਨੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉਤਰ ਲੈਣਾ ਹੈ।ਮੈ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਉਤਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਕ ਗਲ ਪੁਛਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। 
   ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸੰਮਨ ਨੂੰ ਇਹ ਗਲ ਪੁਛੀ ਕਿ ਆਪ ਰਾਵਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।ਸਮੰਨ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਮਹਾਰਾਜ ਰਾਵਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬਚਾ ਬਚਾ ਜਣਦਾ ਹੈ।ਗੁਰੁ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਸੀਤਾ ਵਾਲੀ ਗਲ ਨਹੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਮੈ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜਗੀਰੀ ਦੀ ਗਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।ਹਾਂ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਰਾਜ ਭਾਗ ਵਲੋ ਉਸ ਦਾ ਕਿਸਨੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਕਾ ਹੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈੀ।
   ਬਸ ਮੈ ਇਹੋ ਹੀ ਗਲ ਆਪ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਮਨੁਖ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਬਾਰੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬੰਦਾ ਗਰੀਬ ਤਾਂ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ?ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕੀ ਸੋਨਾ ਚਾਂਦੀ ਹੀਰੇ ਮੋਤੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ?ਨਹੀ। ਉਸ ਨੇਅਪਨਾ  ਤਨ, ਮਨ , ਹੀ ਅਰਪਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਸੀ ਮੁਰਸ਼ਦ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪਸ੍ਰੰਨ ਨਹੀ ਹੁੰਦੇ।ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਅਪਣੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿਤੀ ਅੋਰ ਇਕ ਵਾਰ ਨਹੀ ਦਸ ਵਾਰ ਅਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੀਸ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਇaੇ ਲਿਖਿਆ।
 ਸੰਮਨ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਦਮ ਕਿਹੁ ਹੁਤੀ ਸਾਟ॥ਰਾਵਨ ਹੁਤੇ ਸੁ ਰੰਕ ਨਹਿ ਜਿਨ ਸਿਰ ਦੀਨੇ ਕਾਟਿ॥
    ਚਉਬੋਲੇ ਮਹਲਾ ੫(੧੩੬੩) ਅੰਗ  ॥
     ਇਹ ਪਾਵਨ ਵਿਚਾਰ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਭਗਤ ਰਵਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁਛਣ ਲਗੇ,ਭਗਤ ਜੀ ਇਹ ਦਸੋ ਕਿ ਫਿਰ ਇਸ ਪ੍ਰੀਤਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੀ ।ਭਗਤ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਸੀ ਰੁਚੀ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ,ਗੁਰਮੁਖੋ ਜੋ ਤਰੀਕਾ ਮੈ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਦਾਂ ਹਾਂ ਉਹੀ ਜੁਗਤੀ ਆਪ ਜੀ ਭੀ ਵਰਤ ਕੇ ਵੇਖ ਲਵੋ ਜੀ। ਸਿੱਖ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪ ਜੀ ਅਪਣੀ ਜੁਗਤੀ ਸਾਨੂੰ ਦਸੋ ਜੀ।
      ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਦਸਨਾਂ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸੀ ਚੇਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।ਜੇਕਰ ਰਬ ਨਾਲ ਭੀ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਨਾਂ ਸੁਰੂ ਕਰੋ। ਇਸ ਜੁਗਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੀ ਦੁਸਰੀ ਗਲ  ਮੈ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇ ਅਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵਸਦਾ ਤਕਦਾ ਹਾਂ ਜੀ।ਤੀਸਰੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਸ ਮੈ ਅਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾਂ ਰਹਿੰਦਾਂ ਹਾਂ।ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਦਾ ਹੈ ਜੀ।
ਚਿਤ ਸਿਮਰਨ ਕਰਉ ਨੈਨ ਅਵਲੋਕਨੋ ਸ਼ਰਵਨ ਬਾਣੀ ਸੁ ਜਸ ਪੂਰਿ ਰਾਖਉ॥
ਪਹਿਲੇ ਪਦੇ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈ ਅਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭੋਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਹਰ ਵਕਤ ਉਚਾਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾ। ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੀ।
 ਮਨ ਸੁ ਮਧਕਰ ਕਰਉ, ਚਰਨ ਹਿਰਦੈ ਧਰਉ,ਰਸਨ ਅੰ੍ਿਰਮਤ ਰਾਮ ਨਾਮ ਭਾਖਉ।
    ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਨੇ ਭਗਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਹੇ ਭਾਈ ਜਨੋ ਇਹ ਸੁਭਆ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸਤਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆਇਆਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆaਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀ ਬਣਦੀ ਬਚਨ ਪੁਛਨਾਂ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਭਗਤ ਜੀ ਇਹ ਦਸੋ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਣੀ ਕਿਵੇਂ।ਤਾਂ ਭਗਤ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਗਰੁਮੁਖੋ ਇਹ ਸਾਝ ਗੁਰੁ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ । ਗੁਰੁ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਰੰਗ ਨਹੀ ਬਣਦਾ।ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਗਤੀ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ।ਇਕ ਦਿਖਾਵਾ ਜਰੂਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
   ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਅਪਣੇ ਵਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰਾ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ ਹੈ ਕਿਰਪਾ ਕਰੀ ਇਹ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਇਹ ਸਾਝ ਬਣੀ ਰਹੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਜੋਰ ਨਹੀ ਬਸ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਬਿਨਾਂ ਭਾa ਨਹੀ ਉਪਜੇ ਭਾਵ ਬਿਨੁ ਭਗਤ ਨਹੀ ਹੋਇ ਤੇਰੀ॥ 
ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਹਰਿ ਸਿਉ ਪੈਜ ਰਾਖਹੁ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੇਰ
ਬਸ ਐਸਾ ਕਿਤੇ ਪਿਆਰ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝੌ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ । ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਲਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਗਈ।

No comments:

Post a Comment